Orły i jastrzębie – panowie przestworzy

0

90051496

Orły i jastrzębie to kolejne zwierzęta, którym w mitologii skandynawskiej nadano niezwykłe cechy i zadania, wiążąc je tym samym z nadnaturalną stroną rzeczywistości, bogami i olbrzymami. Najprawdopodobniej początkowo większość funkcji omówionych w tym artykule sprawowały tylko orły, dopiero potem część z nich przypadła jastrzębiom.

Orły w sposób naturalny kojarzono z niebem. Jako takie były przeciwnikami wężów i smoków, które żyły pod ziemią. Orzeł siedział na czubku Yggdrasillu (w towarzystwie jastrzębia zresztą, ale o tym później), węże pod ziemią podgryzały korzenie świętego drzewa. Węże i smoki chciały doprowadzić do upadku świata, orły wręcz przeciwnie – były jego strażnikami. Taka symbolika jest charakterystyczna dla wierzeń ludów indoeuropejskich.

ratatoskr_by_joepingleton-db8lu9tŹródło: http://joepingleton.deviantart.com/art/Ratatoskr-679583873

Ale w mitologii skandynawskiej orły były także powiązane z olbrzymami. Kilkakrotnie pojawia się motyw przybierania przez Thursów postaci tych ptaków. Tak postąpił Thjazi, by uprowadzić boginię Idunn czy Hraeswelg, władca północnego wiatru. Można zatem wysnuć wniosek, że w pierwotnej wersji mitologii, zanim jeszcze olbrzymy zaczęto uznawać na istoty zagrażające gatunkowi ludzkiemu, orły były symbolami tych Thursów, którzy sprawowali pieczę nad wiatrami, burzami i ogniem. W wyniku zmian w wierzeniach pozytywnie kojarzący się orzeł został przypisany Asowi zabijającemu olbrzymów, ale także Gromowładnemu – Thorowi.

Yggdrasill najpierwszy jest z drzew
Skidbladnir – ze statków,
Odin – z Asów, Sleipnir – z okni,
Biforst – z mostów, Bragi – ze skaldów,
Habrok – z jastrzębi, a z psów – Garm.
(„Grimnira pieśń” [w:] „Edda poetycka”)

Jastrzębie podobnie jak orły i koguty, pełniły rolę strażników światów. Wspomniany w powyższym wyliczeniu Habrok pilnował Asgardu. Inny jastrząb o imieniu Wedrfölnir wraz z orłem strzegł świętego Yggdrasillu, a tym samym ładu i porządku we wszystkich światach.

freyja_the_volva_of_vanaheim_by_pendragon_arts-d9q44i9

Źródło: http://pendragon-arts.deviantart.com/art/Freyja-the-Volva-of-Vanaheim-588058065

W kulturze skandynawskiej nie istnieje rozróżnienie między jastrzębiem i sokołem. Dlatego w tym miejscu wspomnę, że były to ptaki wiązane z boginią Freją. Miała ona szatę zrobioną z sokolich piór, która pozwalała na przemianę w tego ptaka. Pewnego razu skorzystał z niej Loki, by uwolnić porwaną przez Thjaziego boginię Idunn.

Związki sokołów z Freją sprawiają, że te zwierzęta są istotne w kulcie płodności. A że to ptaki bardziej dostojne niż koguty (które też pełnią analogiczną funkcję strażników światów), tymi ostatnimi zastąpiono ofiary wcześniej składane z ptaków drapieżnych.

Orły i jastrzębie/sokoły to nie tylko władcy przestworzy, ale przede wszystkim strażnicy toczący nieustanną walkę z wrogami ludzkości, asgardzkich bogów i istniejącego porządku rzeczy – smokami i wężami.

Barbara Augustyn

Podziel się

O autorze

Barbara Augustyn

Oficjalnie na Szufladzie opiekuje się działem mitologii, nieoficjalnie jest samozwańczym specem od dzieciologii (literatury dla dzieci i młodzieży). Poza tym zajmuje się także mitologiami, czytaniem, pisaniem, oglądaniem seriali i innymi rzeczami, opowiadaniem o których nie będzie Was zanudzać ;) Moje teksty mówią za mnie…

Odpowiedz