Totalnie nie nostalgia – Wanda Hagedorn, Jacek Frąś

okladka-600Nareszcie doczekaliśmy się pierwszego polskiego feministycznego komiksu! „Totalnie nie nostalgia. Memuar” to opowieść o życiu w systemie „depresyjno-opresyjno-represyjnym, całkiem banalnym w tamtym czasie”, czyli narracja o dziewczęcym dojrzewaniu na tle komunistycznej Polski, w rodzinie pełnej przemocy i agresji. Wanda Hagedorn opowiada swoją historię, rozlicza się z przeszłością, ukazując przy tym trud tego zadania i wysiłek, jaki musi podjąć, by spojrzeć wstecz.

Komiks ten jest klasyczną wręcz opowieścią o sile kobiet. Ich portrety wypełniają karty książki. Bohaterki wspierają się wzajemnie, chronią, inspirują. Cztery siostry zawsze trzymają się razem, stając przeciw despotycznemu i przemocowemu ojcu. Tworzą swój mały, bezpieczny świat, enklawę normalności. Tylko w swoim towarzystwie są szczere i prawdziwe, wychodząc poza niego – muszą udawać i ukrywać skutki tyranii ojca. Autorka poświęciła też sporo miejsca babci – to swego rodzaju hołd złożony niezależnej i mądrej kobiecie, która we wspaniały sposób towarzyszyła swojej wnuczce w dojrzewaniu. To ona wprowadzała ją w świat emancypacyjnej literatury czy filmów. Ale są tu wspomniane również inne ważne dla Hagedorn kobiety – pisarki, filozofki, psycholożki, które pozwoliły jej w odmienny sposób spojrzeć na własną przeszłość, zmienić perspektywę, zrozumieć.

jacek-fras

„Totalnie nie nostalgii” nie można nie czytać jako graficznej powieści inicjacyjnej. Bohaterka przechodzi przez wszystkie etapy dojrzewania. Znajdziemy tu typowe dla kobiecej biografii elementy: relację z matką (choć ta jest chyba najbardziej pominiętą postacią tej historii – przezroczysta, cicha, godząca się na decyzje męża tyrana, milcząca ofiara przemocy domowej), pierwszą menstruację, pierwsze kontakty seksualne, ważne lektury, w których szuka się odpowiedzi na pytanie o sens życia.

Niezwykle istotną warstwę tego komiksu stanowi obraz komunistycznej Polski z jej awansem społecznym, alkoholem lejącym się strumieniami czy wszechobecnym molestowaniem seksualnym. Nie zabrakło tu niczego – jest i polityka, i motyw Kościoła, i peerelowska szkoła. Jacek Frąś – autor rysunków zadbał o każdy szczegół, tak by jak najdokładniej oddać realia tamtych czasów: szczecińskie podwórka, kołobrzeską plażę, propagandowe plakaty na słupach ogłoszeniowych, okładki książek.

„Totalnie nie nostalgia” – jak wskazuje sam tytuł – nie jest sentymentalną podróżą w czasy dzieciństwa. To gorzkie rozliczenie się z przeszłością, rozliczenie niezwykle świadome (autorka jest specjalistką genderową, współpracowała z wieloma organizacjami na całym świecie), ale i smutne. Bohaterka próbuje odciąć się od ojca – figury reprezentującej tu patriarchat – jednak nie do końca jej się to udaje. Widać to szczególnie we fragmentach dotyczących współczesności, gdy autorka mocuje się ze wspomnieniami o nim, trudach opowiedzenia o dzieciństwie, snach. Pocieszenie płynie jedynie od kobiet i ich solidarności.

 

Tytuł: „Totalnie nie nostalgia. Memuar”

Scenariusz: Wanda Hagedorn

Rysunki: Jacek Frąś

Wydawnictwo Komiksowe Kultura Gniewu

Premiera: styczeń 2017

About the author
Anna Godzińska
Ukończyła studia doktoranckie na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Szczecińskiego, autorka tekstów o miłości poza fikcją w magazynie Papermint oraz o literaturze w Magazynie Feministycznym Zadra. Fanka kobiet - artystek wszelakich, a przede wszystkim molica książkowa;)

komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *