O człowieku, który stracił cień – Joyce Carol Oates

0

9788380621794Joyce Carol Oates tym razem umieszcza świat swojej najnowszej powieści pomiędzy. Pomiędzy kobietą a mężczyzną, pacjentem a naukowczynią, przeszłością a teraźniejszością oraz emocjami a nauką i rozumem. „O człowieku, który stracił cień” jest historią kilkudziesięciu lat pracy nad „Projektem E.H.” poświęconym człowiekowi, który w wyniku choroby utracił pamięć. Jego możliwość zapamiętania wynosi siedemdziesiąt sekund, a potem nic, pustka.

Taki defekt wywołuje ogromne zainteresowanie naukowców – to przecież jedna szansa na milion, by mieć dostęp do osoby z tak wyjątkową przypadłością. Elihu Hoopes regularnie odwiedza laboratorium, by oddać się w ręce przede wszystkim doktor Margot Sharpe – młodej neuropsycholożki. Zrozumienie działania jego uszkodzonego mózgu staje się jej idée fixe. Skoncentrowana tylko na byciu ze swoim pacjentem, próbie poznania jego myśli i chęci dojścia do prawdy na temat pamięci, całkowicie zapomina o własnym życiu. Wszystkie jej publikacje będą dotyczyć „Projektu E.H.”.

Nie jest to jednak narracja jedynie o zagadkach umysłu, który może podpowiadać nieprawdziwe zdarzenia. To także refleksja nad człowiekiem jako obiektem badań. W książce wielokrotnie powtarza się pytanie o aspekt moralny eksperymentów, które przeprowadza Sharpe i jej zespół. Tym bardziej, że kobieta z kolejnym rokiem coraz bardziej się zbliża do swojego pacjenta i zażyłość ta zdecydowanie wykracza poza relacje naukowe. „Warunkowanie drugiego człowieka wcale nie jest takie trudne. Zwłaszcza gdy ten człowiek nie ma pojęcia, co robisz” przyznaje przed sobą bohaterka w chwilach bliskości z Hoopesem.

Ich dziwny związek powoli przemienia się – poprzez jej ingerencję – w coś na kształt małżeństwa. Dla niego ta relacja nie ma znaczenia – za każdym razem Hoopes na nowo musi uczyć się swojej „żony”, ale i „badaczki”. Ona zaś plącze się w tych rolach, nie do końca wiadomo, czy rzeczywiście zakochana jest w swoim pacjencie, czy w swej samotności i cowieczornych szklankach whiskey – popada w chorobę psychiczną.

Oates znakomicie prowadzi narrację, oddając głos obojgu bohaterom, ale i ich wspomnieniom, podświadomości. Z każdą stroną coraz więcej dowiadujemy się na temat przeszłości Hoopesa, tajemniczej śmierci jego kuzynki, której obraz uwieczniony jest na przerażających szkicach. Sharpe też ma swoje tajemnice – alkohol, anoreksja, samotność, nieopuszczająca ją potrzeba bycia Dobrą Córeczką. Jej zwracanie się do pacjenta „Eli, Eli” nieprzypadkowo kojarzy się ze słowami umierającego na krzyżu Jezusa. Jednak pisarka ma dla nich ogromną życzliwość – pokazuje, jak wrażliwy jest człowiek, jak mocno potrzebuje drugiej osoby.

O człowieku, który stracił cień” to wielowarstwowa opowieść. Można ją czytać jako historię zakazanej miłości, kryminał albo beletrystyczną refleksję nad pamięcią. Wyjątkowa narracja, pełna emocji.

Tytuł: „O człowieku, który stracił cień”

Autorka: Joyce Carol Oates

Przekład: Katarzyna Karłowska

Wydawnictwo: Rebis

Data wydania: 3 kwietnia 2018

Podziel się

O autorze

Anna Godzińska

doktorantka Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego, autorka tekstów o miłości poza fikcją w magazynie Papermint oraz o literaturze do Magazynu Feministycznego Zadra. Fanka kobiet - artystek wszelakich, a przede wszystkim molica książkowa;)

Odpowiedz