Nut i Geb – pierwsza para faraonów

W moich dotychczasowych rozważaniach na temat mitologii starożytnego Egiptu przeprowadziłam was już przez egipskie święta, przedstawiłam córki boga Re i skomplikowane relacje w rodzinie Ozyrysa. Pewnie się zastanawiacie, czy nie wyczerpałam już wszystkich tematów: otóż nie. Wciąż trzymam coś w zanadrzu – tym razem za sprawą nadejścia wiosny, postanowiłam przypomnieć pierwszą parę faraonów – Nut i Geba, rodziców Ozyrysa, Setha, Izydy i Neftydy. Szanowni dziadkowie, jak lubię ich złośliwie nazywać, dali początek pierwszej dynastii faraonów, rozpoczynając ich panowanie złotym wiekiem. Później schedę po Gebie przejął jego najstarszy syn Ozyrys, a po nim jego zazdrosny brat Seth. Zanim jednak w Egipcie wybuchły krwawe walki o władzę, Geb i Nut stanowili materialną podstawę świata i według jednego z mitów wydali na świat słońce.

nut-geb.szuflada.net

Bóstwa były najczęściej przedstawiane razem – Geb jako mężczyzna, spoczywający na boku pod wygiętą w łuk Nut reprezentującą niebo. Między nimi umieszczano boga powietrza Szu, który oddzielał niebo od ziemi. Czasem Geb miał sterczący fallus, skierowany w stronę żony, czym podkreślano ich zażyłą relację. Ponadto Geb nosił na głowie czerwoną koronę Dolnego Egiptu, ozdobioną hieroglifem geb, oznaczającym białą gęś nilową.

Nut ukazywano wygiętą w łuk ze stopami spoczywającymi na wschodzie i dłońmi opartymi o ziemię na zachodzie z niebieskim ciałem na podobieństwo nocnego nieba, usianym pięcioramiennymi gwiazdami. Stojąca wersja bogini unosiła ramiona do góry, jakby podtrzymywała firmament. Podobnie jak jej mąż nosiła na głowie symbol swojego imienia – półkolistą miseczkę na wodę, zwaną nu. Nut doczekała się również zwierzęcego wcielenia i jako troskliwa maciora karmiła swoje prosiaki.

Geb i Nut byli ściśle powiązani z egipską przyrodą. Bóg ziemi był mężczyzną, a niebo kobietą. Odwrotnie niż w innych mitologiach, w Egipcie to nie deszcze padające z nieba zapładniały Matkę Ziemię, lecz płynąca rzeka, która toczyła życiodajne wody. Geb był zresztą uważany za przyjaciela boga Hapi, personifikującego wylewy Nilu. Przyjmował od Hapi wodę, w ten sposób kończąc długotrwałe i wyniszczające dla egipskiego rolnictwa susze. W Tekstach Piramid bóg występował natomiast jako wcielenie grobu. Po śmierci faraon wychodził z piramidy przez tzw. Wrota Geba.

Dziadek Horusa wsławił się ponadto swoją rolą w boskim trybunale, który wydawał wyrok w sprawie o sukcesję po Ozyrysie. Wielokrotnie opowiadał się po stronie Horusa i głośno protestował, gdy Seth po raz kolejny podejmował działania, zmierzające do zagrabienia dla siebie władzy.

nut-geb2.szuflada.net

Mała popularność Nut i Geba brała się z tego, że Egipcjanie nie wystawili im żadnych świątyń. Byli więc czczeni w przybytkach, poświęconych Izydzie, Ozyrysowi i Thotowi. Mimo to zostali zapamiętani jako bóstwa opiekuńcze i łaskawe dla swoich wyznawców, które wbrew ogólnej tendencji, cechującej tę mitologię, zadowoliły się tylko odgrywaniem swoich ról bez zbędnego robienia wokół siebie hałasu i przelewania krwi niewinnych. Nic zatem dziwnego, że nigdy nie zagościli na przysłowiowych pierwszych stronach staroegipskich gazet.

Magdalena Pioruńska

About the author
Magdalena Pioruńska
twórca i redaktor naczelna Szuflady, prezes Fundacji Szuflada. Koordynatorka paru literackich projektów w Opolu w tym Festiwalu Natchnienia, antologii magicznych opowiadań o Opolu, odpowiadała za blok literacki przy festiwalu Dni Fantastyki we Wrocławiu. Z wykształcenia politolog, dziennikarka, anglistka i literaturoznawczyni. Absolwentka Studium Literacko- Artystycznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Sama też próbuje swoich sił w roli nauczyciela kreatywnego pisania. Dotąd wydała książkę poświęconą rozpadowi Jugosławii, zbiór opowiadań fantasy "Opowieści z Zoa", a także jej tekst pojawił się w antologii fantasy: "Dziedzictwo gwiazd". Autorka powieści "Twierdza Kimerydu". W życiu wyznaje dwie proste prawdy: "Nikt ani nic poza Tobą samym nie może sprawić byś był szczęśliwy albo nieszczęśliwy" oraz "Wolność to stan umysłu."

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *