i Wiatr – Tozan Alkan

0

iwiatr300rgbTurcja, w której działa cenzura, wychowała twórców takich jak Tozan Alkan, którzy nie poddają się ograniczeniom. W tomiku „i Wiatr”, nominowanym do nagrody Europejskiego Poety Wolności, autor manifestuje wolność jako wartość najwyższą.

„i Wiatr” to poezja spokoju, głębokich (auto)refleksji, wnikania w egzystencjalizm. U Alkana wolność wyrażana jest na wiele sposobów, ale autor stawia również bariery. Do wniknięcia w tę poezję zaprasza wyłącznie czytelników o wolnym, otwartym umyśle. Swoją lirykę każe także odczytywać etapami. Najpierw maluje pejzaże (również wewnętrzne), pozwala zachwycać się bogatą metaforyką, uwiecznia ducha swojego kraju, a potem zaprasza do przedzierania się przez gąszcz trudnych środków artystycznych, niełatwych tematów.

Turecki poeta oddaje hołd słowu, podkreśla jego znaczenie oraz możliwości. Mówi też o poezji, swoim (i nie tylko) stosunku do niej, ciągle mając na uwadze moc słowa. Poezja to cel i środek. Czytanie i pisanie Alkan traktuje jako dar, który jest w stanie zmienić bieg wielu spraw, w tym tej najważniejszej – wolności.

Podmiot z „i Wiatr” balansuje na granicy życia i śmierci, przy czym ta śmierć ma charakter umowny, symboliczny nawet. Umiera, bo się buntuje. Umiera, bo mimo tego buntu nadal tkwi w tym samym miejscu, w życiu plugawym.

Alkan odrzuca stereotypy, więzy, normy, korzysta z wolności w pełni. Wyraża ją m.in. przez oryginalny styl poetycki. Problem zaczyna się wówczas, gdy poeta tak głęboko zanurza się w swoim lirycznym świecie, swojej oryginalności, wolności i słowach, że niekiedy jego liryka jest zbyt hermetyczna, nie dopuszcza wielu odbiorców.

Poezja Tozana Alkana wiele wymaga od czytelnika, ale i całkiem sporo daje w zamian. Ile dasz z siebie, tyle dostaniesz. „Po turecku piękny wiersz” wydaje się, nomen omen, najpiękniejszym z tego zbiorku:

Gdyby od samotności spojrzeć strony do czego serce twoje podobne jest

do drzewa granatu które właśnie powstało ze snu

gdyby od samotności spojrzeć strony serce twe zraniony owoc

granatu wciąż, bez przerwy niesie ku miłości

 

jak introwertyczna koperta, ekstrawertyczny list

przybyłeś z pióra, z papieru przybyłeś

żądza w drapieżnym ciele, jeniec w minionym czasie

jak sekretna data przybyłeś młody kiedyś

 

zawsze skądś przybywałeś, od pór letnich i nieb

nieśmiały, obdarty; zesłaniec przypomnień

wyschły i zrażony jak baśnie ku którym nie podążał nikt

od samotności gdyby spojrzeć strony

 

przybyłeś z wyschłej studni do której wpadły litery, piękna jest mowa turecka

piękne są słowa, zdania nie są ważne

ciało twe oczywiście ważne, nieważny twój bunt

o który opierają się dzieci, od samotności gdyby spojrzeć strony

 

do czego podobne twe serce, serce twe niewiadome jest

Kinga Młynarska

               

  1. Tytuł: i Wiatr
  2. Autor: Tozan Alkan
  3. Okładka: miękka
  4. Liczba stron: 84
  5. Data wydania: 2011
  6. Wydawnictwo: słowo / obraz terytoria
Podziel się

O autorze

Kinga Młynarska

Mama dwójki urwisów na pełny etat, absolwentka filologii polskiej z pasją, miłośniczka szeroko pojętej kultury i sztuki. Stawia na rozwój. Zwykle uśmiechnięta. Uczy się życia...

Odpowiedz