Ciotka Julia i Skryba – Mario Vargas Llosa

Ciotka-Julia-i-skryba_Mario-Vargas-Llosa,images_big,19,978-83-240-0952-7Życie osiemnastoletniego Maria Varguitasa upływa pod znakiem młodzieńczego buntu, wymierzonego w konserwatywne zasady jego rodziców, pracy w miejscowej rozgłośni radiowej i snuciu marzeń o zostaniu profesjonalnym, poczytnym pisarzem. Jego liczna, barwna rodzina cały czas otacza go ciepłym kokonem, dbając o poczucie stabilności i przynależności chłopaka nawet, albo zwłaszcza, wtedy, kiedy tego nie potrzebuje. Wśród korowodu troskliwych, ustatkowanych ciotek i surowych, zachowawczych wujów pewnego dnia pojawia się jednak postać niezwykła – rozwódka Julia, pochodząca z Boliwii, kobieta, która niedawno przekroczyła magiczny próg trzydziestki, podziela zainteresowania młodzieńca i odbiera rzeczywistość w taki sam sposób jak on. Mario nie potrzebuje więc wiele, żeby zakochać się w niej bez pamięci…

Z pozoru powieść Maria Vargasa Llosy pt. „Ciotka Julia i Skryba” jest autobiograficzną historią miłosną, podszytą szczyptą skandalu i zgorszenia, spowodowanego znaczną różnicą wieku pomiędzy dwójką głównych bohaterów oraz ich bliskim pokrewieństwem. Jak sam tytuł wskazuje, ciotka Julia jest jedną z czołowych postaci, ale wbrew oczekiwaniom czytelnika w tym kontekście pod nazwą skryba nie ukrywa się sam Mario. W tok zwyczajnej narracji wkradają się bowiem groteskowe opowiadania, ilustrujące kolejne odcinki opowieści radiowych, tworzonych przez nietuzinkowego artystę i pisarza Pedra Camacha, i to właśnie on jest nazywany przez autora skrybą.

Praca Maria w radiu polega głównie na konstruowaniu dzienników informacyjnych. Jego podwładny, Pascual, miewa jednak problemy z utrzymaniem wyobraźni na wodzy i kiedy szef traci go z oczu, wplata w wiadomości opisy katastrof i zamachów, byle tylko na nowo wykreować rzeczywistość. W chwili gdy Julia i skryba pojawiają się w życiu Maria, Radio Panamerykańskie w Limie znajduje się na ostrym zakręcie działalności i rozpaczliwie potrzebuje powiększyć grono swoich słuchaczy. Jego właściciele: ojciec i syn Gennarowie stawiają wszystko na jedną kartę i inwestują w nietuzinkowego, choć trudnego w pożyciu Pedra Camacha. Z czasem okazuje się, że był to wybór jak najbardziej trafiony i radio znowu zaczyna przynosić zyski. Słuchowiska autorstwa skryby obfitują w niespodziewane zwroty akcji, kontrowersyjne wątki i absurdalne sytuacje; mają też irytującą tendencję kończyć się dokładnie w najbardziej kluczowym momencie.

plakat_33599111026d5feWraz z rozwojem akcji powieści styl słuchowisk ewoluuje w stronę coraz większej groteski, postacie z poszczególnych historii spotykają się w jednym miejscu, zmieniają swoje profesje, wygląd, a nawet płeć, ich perypetie zaś obfitują w coraz większe katastrofy i niesamowite wydarzenia. W ten sposób Llosa prezentuje kryzys geniusza Camachy i powolne wypalanie się jego talentu, który w końcu znika zupełnie, przez co nad Radiem Panamerykańskim ponownie gromadzą się czarne chmury. Tymczasem Mario nadal rozwija romans z Julią, świadomy niechęci rodziny i wszystkich trudności, które będą go spotykać z powodu tego związku. Mimo to planuje z nią ślub i wyjazd do Francji…

Mario Vargas Llosa, a właściwie Jorge Mario Pedro Vargas Llosa, dysponuje imponującym warsztatem pisarskim, oczarowuje poczuciem humoru i systematycznością w tworzeniu konkretnego obrazu bohaterów i peruwiańskich realiów. Ze zwykłą sobie odwagą i przekornością wplata w powieść wątki autobiograficzne, wspominając swoje pierwsze małżeństwo ze starszą od siebie ciotką – Julią Urquidi Illanes, która nawet pokusiła się o napisanie książki z własną wersją wydarzeń przedstawionych w „Ciotce Julii i Skrybie”.

Llosa nie jest pisarzem, którego należy nadmiernie polecać, gdyż on sam swoją twórczością i działalnością doskonale zapracował sobie na uznanie szerokiego grona czytelników oraz krytyków. Pisarz, dziennikarz, publicysta, polityk w wieku lat siedemdziesięciu czterech 7 października 2010 roku doczekał się najwyższej nagrody w dziedzinie literatury – Nagrody Nobla. Szwedzka Akademia uzasadniła swój werdykt stwierdzeniem, że Llosa został wyróżniony za „kartografię struktur władzy oraz wyraziste obrazy oporu, buntu i porażek jednostki”.

Magdalena Pioruńska

About the author
Magdalena Pioruńska
twórca i redaktor naczelna Szuflady, prezes Fundacji Szuflada. Koordynatorka paru literackich projektów w Opolu w tym Festiwalu Natchnienia, antologii magicznych opowiadań o Opolu, odpowiadała za blok literacki przy festiwalu Dni Fantastyki we Wrocławiu. Z wykształcenia politolog, dziennikarka, anglistka i literaturoznawczyni. Absolwentka Studium Literacko- Artystycznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Dotąd wydała książkę poświęconą rozpadowi Jugosławii, zbiór opowiadań fantasy "Opowieści z Zoa", a także jej tekst pojawił się w antologii fantasy: "Dziedzictwo gwiazd". Autorka powieści "Twierdza Kimerydu". W życiu wyznaje dwie proste prawdy: "Nikt ani nic poza Tobą samym nie może sprawić byś był szczęśliwy albo nieszczęśliwy" oraz "Wolność to stan umysłu."

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *