Ciemna strona. Szwedzcy mistrzowie kryminału. Zbrodnia, tajemnica, suspens.

Ciemna strona_Antologia_mUkazywanie ciemnej strony rzeczywistości, odrywanie czytelnika od miłego oraz względnie bezpiecznego życia stało się bardzo popularne. Przedstawienie świata bez uczuć lub tylko z poczuciem zemsty, pesymizmem i zwierzęcym instynktem. Świata, którym rządzi chuć, spełnianie swoich pragnień bez myślenia o konsekwencjach. Świata, w którym człowiek przestaje być człowiekiem. Pokazanie jednak też tego, że czyny niemoralne pozostawiają na człowieku piętno, wpływają na niego destrukcyjnie, niszcząc jego spokój i pozostawiając go w szaleństwie. Przeszłość bowiem nie znika, tylko męczy, wciąż o sobie przypominając. Współcześnie często sięgamy po kryminały, ale czy jesteśmy gotowi przekroczyć granicę i osobiście poznać „Ciemną stronę”?

Powtarzając za Camillą Läckberg, jest to „wyjątkowa antologia pięknych i mrocznych skandynawskich historii kryminalnych, ze Stiegem Larssonem jako wisienką na torcie”. W jednym tomie zamieszczono siedemnaście opowiadań napisanych przez dwadzieścioro szwedzkich pisarzy. Nie da się ukryć, że jest to prawdziwy skarb dla miłośników kryminalnych intryg, dobrze skreślonych bohaterów, niepowtarzalnego klimatu oraz mocnych, działających na wyobraźnię obrazów.

Autorem wyboru opowiadań, ich ułożenia i zredagowania całej antologii jest John-Henri Holmberg, znawca literatury szwedzkiej. Muszę przyznać, że wspaniale wykonał swoją pracę. Każde opowiadanie stanowi odrębną historię, poruszającą różne problemy, ale jednocześnie jest kolejnym obrazem składającym się na wizerunek Szwecji. Ta różnorodność wybranych opowieści sprawia, że czytelnik poznaje w pełni społeczeństwo, kulturę i szarą codzienność tego kraju. Szwecja często kojarzy nam się z łosiami, pięknymi krajobrazami, miłymi, lecz zamkniętymi ludźmi oraz czerwonymi domami. Obok tego istnieje jednak i inne oblicze tego państwa – pełne okrucieństwa oraz przemocy psychicznej i fizycznej. Tę ciemną stronę przedstawiają nam właśnie szwedzcy klasycy. Nie boją się krytykować swojej ojczyzny, tylko opisują rzeczywistość.

Jak już wspomniałam, każde opowiadanie dotyczy innego tematu: kary zza grobu, premedytacji, zemsty jako celu w życiu, chęci zysku, zbrodni, destrukcyjnej potęgi samotności, kłamstwa, bezradności policji w obliczu zmowy milczenia, trudności w byciu dobrym, w przeciwieństwie do złego postępowania… Wybrane przez Holmberga historie zasługują na uznanie, ponieważ każda z nich wpływa na czytelnika, wywołuje w nim całą gamę emocji i przede wszystkim zmusza do refleksji. Czytelnik zaczyna zastanawiać się nad swoim życiem i nad otaczającą go rzeczywistością. Opowiadanie pt. „Lubił swoje włosy” Cilly i Rolfa Börjlind pokazuje, że po przekroczeniu pewnej granicy nie można już powrócić do wcześniejszego życia, przestaje się być człowiekiem. „Sanie pocztowe” Åsy Larsson przedstawiają tragiczną prawdę o tym, do czego może doprowadzić samotność człowieka, ponieważ każdy z nas potrzebuje drugiej osoby. Według recenzentów wisienką na torcie jest niepublikowane dotąd opowiadanie Stiega Larssona pt. „Supermózg”. Po jego przeczytaniu czytelnik zaczyna wątpić, czy tak naprawdę posiada wolną wolę, czy ma władzę nad swoim życiem oraz co znaczy jego osoba dla rządzących w państwie. W trakcie lektury można poczuć chłód na karku, czym ta opowieść się jednak nie wyróżnia – takie uczucie towarzyszy nam także i w innych historiach. Wyjątkowym opowiadaniem jest „Kalendarz Braun” Sary Stridsberg, który traktuje o sprawie sprzed kilkudziesięciu lat. Spośród innych odróżnia się więc treścią, ale i sposobem jej przedstawienia. Autorka pisze w drugiej osobie liczby pojedynczej, ukazując pewną historię za pomocą wpisów przypominających kolejne listy. W porównaniu z resztą opowiadań „Kalendarz Braun” zrobił na mnie największe wrażenie z powodu subtelności stylu, atmosfery niedopowiedzeń i tajemnicy. Właśnie ta swego rodzaju delikatność sprawia, że odbiera się tę historię mocniej od innych. Holmberg umieścił ją pod koniec antologii, dzięki czemu ten kontrast jest dobrze widoczny.

Każde opowiadanie w innym stopniu spodoba się czytelnikowi. Niektóre mogą sprawiać wrażenie przegadanych, a inne kończą się za szybko, zanim odbiorca zdąży poczuć atmosferę. Jednakże wszystkie mają swoją wartość, ponieważ odbiorca znajdzie w nich jeśli nie dużą dawkę emocji, to interesujący i ważny morał lub ciekawy sposób przedstawienia historii. Holmberg starannie wybrał autorów do swojej antologii. Są to bowiem  nazwiska, które wpływają nie tylko na obecny kształt szwedzkiej literatury kryminalnej, ale i na jej przyszłe oblicze.

Kamila Zielińska
Ocena: 4,5/5

Tytuł: Ciemna strona. Szwedzcy mistrzowie kryminału. Zbrodnia, tajemnica, suspens
Autorzy: Tove Alsterdal, Cilla i Rolf Börjlind, Åke Edwardson, Inger Frimansson, Eva Gabrielsson, Anna Jansson, Åsa Larsson, Stieg Larsson, Henning Mankell, Håkan Nesser, Magnus Montelius, Dag Öhrlund, Malin Persson Giolito, Maj Sjöwall, Per Wahlöö, Sara Stridsberg, Johan Teorin, Veronika von Schenck, Katarina Wennstam
Redaktor: John-Henri Holmberg
Przekład: Alicja Rosenau, Paulina Rosińska, Anna Topczewska, Ewa Wojciechowska, Tomasz Kunz
Oprawa: broszurowa ze skrzydłami
Liczba stron: 412
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

About the author
Kamila Zielińska
Studentka, uwielbiająca chodzić własnymi ścieżkami i leżeć na trawie. Patrzy wtedy w niebo i macha do gwiazd. Kocha wizyty po drugiej stronie lustra, dlatego uwielbia czytać. Kiedy zejdzie na ziemię, co nie zdarza się zbyt często, z radością przelewa swoje myśli na papier, mając nadzieję na związaną z tym przyszłość. Współpracuje z portalami Szuflada.net oraz prozaicy.blogspot.com. Plany na przyszłość? Tak wiele, że potrzebuje 9 żyć, by je wszystkie spełnić.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *