Kategoria: Literatura faktu

„Co robić, gdy rozmowa staje się niemożliwa. Bardzo praktyczny poradnik” James Lindsay, Peter Boghossian

Niegdyś uważano niemal powszechnie, że konwersacja jest sztuką. Przyczyniło się to do powstania wielu jej odmian i stylów. Najstarszym zachowanym przykładem dyskusji na niełatwe tematy są platońskie „Dialogi”. Józef Czapski, wspominając po latach swoje spotkanie z wielką rosyjską poetką Anną Achmatową, nie zapomniał stylu ich rozmowy. Była to, zaginiona wraz z nastaniem sowieckiego komunizmu i […]

„Na równinie węży. Podróż po Meksyku” Paul Theroux

Paul Theroux, amerykański pisarz mający w dorobku ponad pięćdziesiąt książek podróżniczych, w wieku siedemdziesięciu sześciu lat wyruszył w podróż po sąsiednim Meksyku. Może dziwić fakt podkreślania w tym wypadku wieku autora. Problem jednak w tym, że na skutek splotu fatalnych okoliczności – wśród których prym wiedzie nienasycone zapotrzebowanie Amerykanów na narkotyki przy równoczesnej gotowości Meksykanów […]

„Nasza wojna. Imperia 1912-1916. Narody 1917-1923” Włodzimierz Borodziej, Maciej Górny

Nieczęsto bywa tak, że monografie historyczne nabierają aktualności wskutek dzisiejszych wydarzeń. Zdarzyło się tak jednak w przypadku książki Włodzimierza Borodzieja i Macieja Górnego. Wojna w Ukrainie sprawiła, że dwutomowe powtórne wydanie ich epickiej opowieści o dziejach I wojny światowej na obszarze Europy Środkowo-Wschodniej, Bałkanów i ottomańskiej Turcji oraz jej następstw nabiera zupełnie nowych znaczeń i […]

„Trylogia kopenhaska” Tove Dietlevsen

Pomimo niewinnego tytułu nie jest to książka łatwa w odbiorze. Podobnie jej autorka Tove Dietlevsen, wybitna duńska poetka i pisarka, uchodziła za osobę dziwną i wyobcowaną. Była prawdziwa outsiderką, która z poczucia osamotnienia i obcości uczyniła literacką kanwę swojej twórczości. Trzeba przyznać, że biografia duńskiej autorki jest niezwykła dla twórczyń z pokolenia urodzonego pod koniec […]

„Światy wzniesiemy nowe” Urszula Jabłońska

Śledząc zmagania ludzkości z otaczającą i zmieniającą się nieustannie rzeczywistością, trudno oprzeć się wrażeniu, że od początku zadowolenie z istniejącego stanu rzeczy było w defensywie. Od zawsze zaś wyraźnie dominowały: rozczarowanie, ponure przewidywania i nieśmiałe próby zmiany. Te ostatnie, opisywane w literaturze i tylko czasami wcielane w życie, zwykliśmy nazywać utopiami. Książka Urszuli Jabłońskiej jest […]

„Ballada o śpiącym lwie” Agata Listoś-Kostrzewa

Śląsk jest niezwykłym regionem, w którym bardzo długa, częstokroć krwawa i przepełniona resentymentami historia splata się z pragmatyczną i chłodną nowoczesnością. Beneficjentami i jednocześnie ofiarami tego niezwykłego związku są śląskie miasta i ich mieszkańcy, w takiej właśnie kolejności. Bytom słynie z zanieczyszczonego powietrza i kopalń, których praca doprowadziła do słynnych tąpnięć, zapadania się gruntu, pękania […]

Jacques Aumont – Interpretacja filmów

Książka francuskiego krytyka filmowego jest nie tylko, jak wskazuje tytuł, o rozumieniu i nadawaniu znaczeń ruchomym obrazom, ale o pewnej aktywności umysłu, właściwej każdemu z nas. W jakimś sensie Interpretacja filmów jest obroną interpretacji jako czegoś naturalnego, wręcz niezbędnego w codziennym funkcjonowaniu. Według Aumonta tekst kultury może zostać zanalizowany przez każdego, interpretacja, choć immanentna ludziom […]

„Polska – Rosja. Historia obsesji, obsesja historii” Andrzej Chwalba, Wojciech Harpula

Nie będę ukrywać, że rozmowa wybitnego historyka i redaktora bardzo mnie uwiera. Może dlatego, że mam akurat okazję (albo pecha) obserwować z bliska miejsce zamieszkałe przez ludzi uwikłanych w beznadziejny i nierozwiązywalny konflikt terytorialno-polityczno-historyczny. Być może także dlatego, że kolejny raz otrzymujemy rozważania dotyczące błędów, wypaczeń, wykorzystanych i niewykorzystanych szans zdominowania lub chociaż neutralizacji sporu […]