Kategoria: Literatura faktu

„Można wybierać. 4 czerwca 1989” – Aleksandra Boćkowska

Najnowsza książka Aleksandry Boćkowskiej należy bodaj do najważniejszych narracji opisujących korzenie polskiej współczesności i przyczyny obecnego konfliktu politycznego, dzielącego społeczeństwo. Równocześnie jednak relacje zebrane pieczołowicie przez autorkę układają się w opowieść o ludzkiej pamięci, a czasami o sile zapomnienia. Boćkowska nie śledzi wydarzeń przełomowego 1989 roku z perspektywy warszawskiej. Wyprawia się na prowincję: do mniejszych […]

Jak u Barei – Rafał Dajbor

Stanisław Bareja wielkim reżyserem był, co do tego nie ma żadnych wątpliwości. Kiedyś jednak samo określenie „bareizm”, ukute przez Kazimierza Kutza, oznaczało kino niskich lotów (s. 10). Obecnie używamy go do określenia absurdów, które mogą zrozumieć tylko Polacy. Dosyć powszechna opinia, że reżyser piętnował wady komunizmu, nie jest do końca trafna. Kontekst kulturowy, niezbędny do […]

Czy psychodeliki uratują świat? – Maciej Lorenc

Doświadczenia mistyczne, przekraczanie świadomości i „zabicie” ego – to wszystko można osiągnąć, wprowadzając się w stan głębokiego transu. Można w niego wejść za pomocą medytacji, oddychania holotropowego lub środków psychodelicznych, jak LSD, MDMA czy DMT. Ponieważ stosowanie tych ostatnich jest nielegalne, nie możemy się przekonać, ile tracimy przez brak ich zastosowania w przepracowywaniu traumy czy […]

Takie układy. Reportaże z lat 1970-1983, Teresa Torańska, Wstęp: Małgorzata Szejnert.

Teresa Torańska, jedna z mistrzyń polskiego reportażu, zaczynała od formy zakorzenionej w powojennej prasowej tradycji – reportażu interwencyjnego. Szczególnie lata siedemdziesiąte obfitowały w reporterskie teksty opisujące życie Polski marginesów: prowincji i obrzeży wielkich miast albo piętnujące „błędy i wypaczenia”. Ta ostatnia kategoria artykułów, reportaży i felietonów była szczególnie charakterystyczna. Prawdopodobnie w opinii ówczesnych decydentów politycznych […]

Kto głosował na Pomarańczowego Dona? (Charlie LeDuff, Shitshow! Ameryka się sypie, a oglądalność szybuje)

Laureat Nagrody Pulitzera, autor reportażu Detroit. Sekcja zwłok Ameryki (Czarne 2015) Charlie LeDuff powraca z nową porcją obrazów prosto z amerykańskiego zadupia. Shitshow! Ameryka się sypie, a oglądalność szybuje to relacja z prac nad serią telewizyjnych reportaży o przemianach ekonomicznych i kulturowych na amerykańskiej prowincji. LeDuff wychodzi poza pogardzaną wielkomiejską bańkę, w której skorumpowani politycy […]

Morze Wewnętrzne, Donald Richie

Donald Richie, wytrawny znawca Japonii i kultury japońskiej, przed niemal półwieczem postanowił zwiedzić najbardziej specyficzny skrawek tego kraju zwany Morzem Wewnętrznym. Morze okala trzy z czterech największych japońskich wysp (nie licząc mniejszych wysepek) zamieszkałych od stuleci przez wspólnoty rybaków, żeglarzy, kupców i mnichów z licznych buddyjskich i szintoistycznych klasztorów. Dzięki darowi obserwacji autora i jego […]

Borderline. Dwanaście podróży do Birmy – Grzegorz Ster

„Borderline” jest zbiorem reportaży powstałych w wyniku wieloletniej fascynacji i wielokrotnych podróży do Birmy. Grzegorz Stern w drobiazgowy sposób opisuje codzienność, potencjalnie śmiertelnie groźną dla każdego obywatela kraju, społeczeństwa od ponad pół wieku funkcjonującego w cieniu wojskowej dyktatury. W pewnym sensie birmańscy generałowie weszli na drogę znaną z dziejów Korei Północnej czy maoistycznych Chin. Utopijna […]

Co wie twój pies? – Sophie Collins

Ludzie lubią przypisywać zwierzętom cechy, których te nie posiadają. Nie chodzi nawet o częstą antropomorfizację, będącą stałym elementem animacji i bajek, ale o wymagania, jakie stawiamy zwierzętom. Założenie, że pies ma być mądrzejszy od człowieka, jest nadal zbyt powszechne i niestety, cierpią na tym wyłącznie psy. Lubimy stawiać siebie ponad wszystkimi gatunkami, ale tylko w […]