Brahma – pierwszy bóg hinduistycznej trójcy

Lord-Brahma-imagesOstatnim razem przyglądaliśmy się powstaniu świata według Hindusów. Teraz najwyższa pora wprowadzić was w bogaty panteon ich bóstw i demonów. Tradycyjnie zaczniemy od głównych bohaterów, a zatem pałeczka pierwszeństwa przypadnie Brahmie, bóstwu o trzech twarzach z wysoko upiętymi włosami, siedzącemu na kwiecie lotosu, w rydwanie, który ciągną łabędzie.

Brahma razem z Śiwą i Wisznu tworzy tzw. trimurti, czyli hinduistyczną trójcę. Jemu również przypisuje się stworzenie świata. Według tej wersji mitu Brahma narodził się ze Złotego Jaja złożonego w pierwotnych wodach albo powstał z kwiatu lotosu wyrastającego z pępka boga Wisznu, bądź też został powołany do życia przez Śiwę.

Przed nastaniem Pierwszej Nocy świat został zniszczony przez wielki, ognisty kataklizm, dlatego aby Pierwszy Dzień miał w ogóle szansę zaistnieć, Brahma musiał go odtworzyć. Stąd wziął się cykl dnia i nocy. Ma on powtórzyć się 100 razy, zanim nastąpi wielka zagłada świata i powrót do pierwotnego kosmicznego jaja, będącego początkiem wszystkiego. Według kolejnej wersji w rzeczywistości świat powstał z wydechu Brahmy, który przerwał swój sen na jeden dzień, trwający na ziemi dwa miliardy lat. Potem Brahma ponownie pogrąży się w drzemce, a świat wtedy przestanie istnieć.

brahma_by_ninejear-d6fzorf

Brahma pragnie posiadać partnerkę.

W tym celu podzielił się na kobietę i mężczyznę. Jego kobieca część wystraszyła się męskiej i uciekła. Brahma odwrócił się więc, aby na nią spojrzeć. Ona uciekała jednak tak uparcie, że skierowała się kolejno we wszystkie cztery strony świata, a na koniec skoczyła wysoko do góry. Z tego też powodu Brahma ma czasami cztery twarze, a w niektórych przedstawieniach nawet pięć. Ponieważ sam stworzył niewiastę, była ona też uznawana za jego córkę, co nie przeszkadzało mu spłodzić z nią różnych zwierząt i w końcu ludzi. Za każdym razem kobieta zmieniała swoją postać, żeby skutecznie się przed nim ukryć, jednak Brahma zawsze znajdował do niej drogę. Z umysłu boga narodzili się również jego synowie – wieszczowie i kapłani, którzy nie chcieli się dalej rozmnażać. Brahma musiał zatem powołać do życia ród książęcy, rzemieślników oraz najniższy stan ludzi zamieszkujących ziemię. Każdej z tych istot nadał też płeć. Na koniec, kiedy powstało już wszystko, każdemu stworzeniu wyznaczył właściwe miejsce, Indrę zaś mianował władcą bogów i poskramiaczem demonów. Sam pozostawił sobie bezpieczną rolę doradcy oraz sędziego. Miał się kojarzyć z mądrością i sprawiedliwością.

brahma

Kolory Brahmy

Bóg lubuje się w kolorze białym, ponieważ to barwa doskonała, która skupia w sobie wszystkie inne kolory. Czasami ukazuje się w kolorze żółtym, którym charakteryzuje się wnętrze lotosu. Jednym z atrybutów Brahmy jest biała gęś, ptak związany z wodą, symbolizujący myśl, dźwięk i szybkość. Z czterech ust stwórcy, nazywanego również najlepszym mówcą i poetą, płynie święta mądrość ksiąg Wed. To on odpowiada za rozwój teatru, muzyki i tańca.

Cztery głowy Brahmy widzą wszystko, znają doskonale przeszłość i teraźniejszość, a także wiedzą, co wydarzy się w przyszłości. Dzięki temu bóg ten jest prawem i ładem kosmicznym oraz Losem, który wyznacza życie ludzkie i nadzoruje naturę.

Czas według Brahmy

Brahma podzielił czas na cztery wielkie jugi – okresy, z których każdy trwa przynajmniej 400 tysięcy lat. Każda juga rozpoczyna się wielkim świtem i kończy zmierzchem bogów. Krtajuga to epoka, kiedy wszyscy ludzie byli mądrymi i prawymi kapłanami – braminami, nikt nie znał też zła i pychy. Demony nie istniały, a światem rządziło prawo. Potem nastała epoka, w której ludzie czcili już nie jedną, a cztery księgi Wed, tzw. tretajuga. Wtedy to zaczęto składać ofiary, które dawały ludziom wyzwolenie. Mimo to wciąż panowała szczodrość, dbano również o wypełnianie obowiązków. W trzecim okresie, dwaparajudze, na świecie rozszalały się plagi, nieszczęścia i grzechy. Ludźmi zawładnęła chęć posiadania dóbr. Zaczęły więc powstawać prawa i obowiązki człowieka, a ludzie podzielili się na stany. Zniknęła równość i sprawiedliwość. Najtrudniejsze czasy nadeszły jednak razem z nastaniem kalijugi. Wówczas naruszono równowagę między dobrem a złem, zanikły cnota, prawość, sprawiedliwość i prawdziwa wiara. Ludzie przestali brać pod uwagę świętą naukę Wed. Wszędzie szerzyły się choroby, nędza, niezgoda i zawiść. Ten okres trwa po dzień dzisiejszy i ma nie skończyć się przez 432 tysiące lat. Świat za sprawą Brahmy ulega cyklicznej zagładzie i stwarzaniu. Podobnie jak i sam Brahma.

brahm2s

Brahma podsumowanie

Z początku Brahma był bardzo popularnym bogiem. Z jego rozkazu miał narodzić się Wisznu. Z jego zmarszczonego czoła miał wyskoczyć na świat Śiwa. Niestety, w późniejszym okresie, gdy w Indiach popularne stawały się wielkie eposy, Brahma stracił pozycję. Pozostała mu tylko rola wielkiego doradcy. To Wisznu i Śiwa kształtowali świat. Brahma nie wzbudzał też powszechnego strachu, dlatego wyznawcy uważali, że nie trzeba zabiegać o jego względy. Na domiar złego groźny Śiwa spalił mu piątą głowę, która podobno go obraziła, nie okazując mu należnej czci.

Magdalena Pioruńska

About the author
Magdalena Pioruńska
twórca i redaktor naczelna Szuflady, prezes Fundacji Szuflada. Koordynatorka paru literackich projektów w Opolu w tym Festiwalu Natchnienia, antologii magicznych opowiadań o Opolu, odpowiadała za blok literacki przy festiwalu Dni Fantastyki we Wrocławiu. Z wykształcenia politolog, dziennikarka, anglistka i literaturoznawczyni. Absolwentka Studium Literacko- Artystycznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Dotąd wydała książkę poświęconą rozpadowi Jugosławii, zbiór opowiadań fantasy "Opowieści z Zoa", a także jej tekst pojawił się w antologii fantasy: "Dziedzictwo gwiazd". Autorka powieści "Twierdza Kimerydu". W życiu wyznaje dwie proste prawdy: "Nikt ani nic poza Tobą samym nie może sprawić byś był szczęśliwy albo nieszczęśliwy" oraz "Wolność to stan umysłu."

komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *